ایران‌چک‌های یک‌میلیونی ناگهان پرطرفدار شدند!

همشهری آنلاین: ایران‌چک‌های یک‌میلیونی که در بانک‌ها به‌سختی به مردم داده می‌شود، حالا در معاملات بازار ارز دست‌به‌دست می‌شود.

دلار ارزان در فردوسی با ایران‌چک‌های درشت معامله می‌شود؛ نشانه‌هایی از شکل‌گیری بحران تازه ارزی.

بازار ارز این روزها آرام به‌نظر می‌رسد، اما کافی است چند دقیقه در میان دلال‌های چهارراه استانبول قدم بزنید تا با پیشنهادی عجیب روبه‌رو شوید؛ «دلار ارزان‌تر از نرخ روز»، اما فقط در یک صورت: پرداخت با ایران‌چک‌های ۵۰۰ هزار و یک میلیون تومانی.

مشاهدات میدانی از میدان فردوسی و چهارراه استانبول حکایت از شکل‌گیری موجی عجیب در معاملات غیررسمی ارز دارد؛ موجی که حتی دلال‌های قدیمی بازار هم از آن ابراز تعجب می‌کنند.

یکی از دلالان حاضر در محدوده فردوسی گفت: واقعاً خودمان هم دقیق نمی‌دانیم چرا، اما اگر با ایران‌چک یک میلیونی بخواهید دلار بخرید، می‌توانید دلار ۱۵۰ هزار تومانی را حدود ۱۲۰ هزار تومان تهیه کنید.

دلال دیگری نیز با اشاره به گسترده‌تر شدن این معاملات مدعی است: در بعضی شهرها مثل مشهد حتی دلار را تا حدود ۱۰۰ هزار تومان هم می‌دهند، اما فقط اگر پول نقد آن هم ایران‌چک یک میلیونی بیاورید.

به گفته فعالان خیابانی بازار، در این معاملات اسکناس‌های درشت اهمیت ویژه‌ای دارد. یکی از دلالان گفت: اگر کسی ایران‌چک یک میلیونی یا ۵۰۰ هزار تومانی داشته باشد، خیلی راحت می‌تواند دلار ارزان بخرد.

او در عین حال به نکته جالبی اشاره کرد: این ایران‌چک‌ها در بانک‌ها به‌سختی پیدا می‌شود؛ اگر بود، خود من برای یک میلیارد تومان حتی حاضر بودم ۱۰۰ میلیون تومان بیشتر پرداخت کنم.

بررسی‌ها نشان می‌دهد در کنار فعالیت دلالان، ردپای برخی شعب بانکی نیز در این جریان مطرح شده است. در شرایط عادی بانک‌ها به مشتریان عادی بیش از یک تا دو میلیون تومان پول نقد پرداخت نمی‌کنند، اما گفته می‌شود برخی بنکداران طلا و فعالان بازار ارز بسته‌های ایران‌چک یک میلیونی دریافت می‌کنند.

چنین وضعیتی نیازمند نظارت جدی‌تر بازرسان بانک مرکزی بر عملکرد برخی شعب و مدیران آنهاست؛ چرا که توزیع غیرعادی اسکناس‌های درشت می‌تواند به ابزار فعالیت شبکه‌های سوداگرانه در بازار ارز تبدیل شود.

کامران سلطانی‌زاده، دبیرکل سابق کانون صرافان، در همین رابطه هشدار داده بود که هر پیشنهاد فروش ارز با قیمتی غیرطبیعی و پایین‌تر از نرخ بازار باید برای مردم زنگ خطر باشد؛ چرا که در بسیاری از موارد چنین معاملاتی با ارزهای جعلی یا اسکناس‌هایی انجام می‌شود که ارزش واقعی ندارند.

او تأکید می‌کند برخی گزارش‌ها نشان می‌دهد ایران‌چک‌های جمع‌آوری‌شده حتی از کشور خارج می‌شود و به هرات می رود؛ موضوعی که می‌تواند جریان نقدینگی را مختل کند و زمینه سوءاستفاده‌های گسترده‌تری را فراهم آورد.

از سوی دیگر برخی شبکه‌های فعال در بازار ارز از زمان آغاز جنگ رمضان تحرکات خود را تشدید کرده‌اند. به گفته منابع مطلع، این شبکه‌ها با جمع‌آوری ریال از بازار و تسویه برخی معاملات در مناطق مرزی با پول ملی، تلاش می‌کنند از ورود ارز واقعی به بازار ایران جلوگیری کنند؛ اقدامی که در صورت تداوم می‌تواند زمینه‌ساز فشار بیشتر بر بازار ارز شود.

در کنار این تحرکات، گزارش‌هایی از کشف محموله‌های ارز تقلبی در برخی شهرها نیز منتشر شده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد بازار غیررسمی ارز همچنان محل فعالیت شبکه‌های زیرزمینی است.

کارشناسان تأکید می‌کنند پیشنهاد دلار ارزان هرچند در نگاه اول وسوسه‌کننده به‌نظر می‌رسد، اما در بسیاری از موارد می‌تواند به دام خطرناکی برای خریداران تبدیل شود؛ دامی که در نهایت به تحویل چند برگ اسکناس بی‌ارزش ختم خواهد شد.

بازار فردوسی این روزها شاید شلوغ و پرهیاهو نباشد، اما زیر پوست آن، جریان پرشتابی در حال شکل‌گیری است؛ جریانی که اگر شفاف‌سازی و نظارت جدی بر آن اعمال نشود، می‌تواند به بحرانی بزرگ‌تر در بازار ارز دامن بزند.