خواندنی ها با برترین ها (۲۱)

برترین ها - محمودرضا حائری: در این شماره از خواندنی ها معرفی گزارشی از زندگی مردم کره شمالی، کتابی درباره ی کلنل پسیان، مجموعه مقالاتی از محمد علی سپانلو و.... خواهید خواند.

افسوس نمی خوریم (زندگی مردم عادی در کره شمالی)

باربارا دمینک
ترجمه ی حسین شهرابی و مینا جوشقانی
انتشارات کتابسرای تندیس
چاپ اول: 93

در کره جنوبی توانستم با برخی از مردم کره شمالی صحبت کنم که به آنجا یا چین گریخته بودند و واقعیت زندگی در جمهوری دموکراتیک خلق کره رفته رفته برایم آشکار شد. چندین مقاله درباره ی ساکنان سابق چونگژین، شهری واقع در شمالی ترین حدود کشور، برای لوس آنجلس تایمز نوشتم. گمان می کردم که اگر با عده ی زیادی در مورد مکانی خاص صحبت کنم، راحت تر می توانم اطلاعات صحیح به دست آورم دوست داشتم توصیفم از آن مکان ها دور از مناظر بزک کرده ای باشد که دولت کره شمالی در معرض دید بازدید کنندگان خارجی قرار می دهد؛ حتا اگر بدان معنا بود که راجع به مناطق ورود ممنوع بنویسم.

چونگژین سومین شهر بزرگ کره شمالی است که در قحطی اواسط دهه ی ۹۰ آسیب بسیاری دید. تقریباً این شهر به کلی به روی خارجی ها بسته است. این بخت را داشتم که مردم شگفت انگیز و خوش صحبت چونگژین را از نزدیک ببینم و آن ها نیز وقت شان را سخاوتمندانه در اختیارم بگذارید...

این کتاب حاصل هفت سال گفت و گو با مردم کره شمالی است، برخی اسامی را برای امنیت کسانی که هنوز در کره شمالی زندگی می کنند، تغییر داده ام....

بسیاری از مطالب درباره ی کره ی شمالی چنان دست نیافتنی است که نابخردانه است اگر ادعا کنم همه چیز را به درستی دریافته ام. امید دارم روزی دروازه های کره ی شمالی گشاده شود و خودمان بتوانیم قضاوت کنیم در آنجا چه گذشته است.


بردی از یادم (مرور بر زندگی لرتا هایراپتیان نگین تئاتر ایران)

زاون قوکاسیان
انتشارات خجسته
چاپ اول: 93

لرتا به زبان روسی، فرانسه، ارمنی و فارسی تکلم می کرد و در کنار زنده یاد نوشین که از روشنفکران طراز اول دهه ی ۱۳۱۰ شمسی به بعد محسوب می شد. معاشرانی مثل صادق هدایت، سعید نفیسی، مسعود فرزاد، بزرگ علوی و پرویز ناتل خانلری داشت. سطح بازیگری لرتا با سایر بازیگران فاصله داشت او هم تراز بازیگرن اروپایی اجرای نقش می کرد. در راه رفتن و حرکات روی صحنه مبانی استتیک را رعایت می کرد، در حسن بیان، با این که کمی لهجه ارمنی داشت ولی تحت تعلیمات نوشین، مهارت فوق العاده ای به دست آورده بود. او بانویی مهربان، دور از تکبر و نخوت، انسان دوست، عدالتخواه و بشاش بود. در مدت هشت سال همکاری در تئاترهای فرهنگ، فردوسی و سعدی هرگز ناهنجاری از او دیده نشد و کسی سخن هجو و مبتذل از او نشنید....


جزء از کل

استیو تولتز
ترجمه ی پیمان خاکسار
نشر چشمه
چاپ اول: ۹۳

استیو تولتز، نویسنده ی استرالیایی متولد ۱۹۷۲ سیدنی، اولین رمانش، جزء از کل، را در سال ۲۰۰۸ منتشر کرد. این کتاب با استقبال زیادی روبرو شد و به فهرست نامزد های نهایی جایزه ی بوکر راه پیدا کرد که کمتر برای نویسنده ای که کار اولش را نوشته پیش می آید. پیش از آن مشاغلی مثل عکاسی، فروشندگی تلفنی، نگهبانی، کارآگاه خصوصی، معلم زبان و فیلم نامه نویسی داشت. خودش در مصاحبه ای گفته «آرزوی من نویسنده شدن نبود، ولی همیشه می نوشتم. در کودکی و نوجوانی شعر و داستان کوتاه می نوشتم و رمان هایی را آغاز می کردم که بعد از دو دو و نیم فصل دیگر دوست نداشتم تمام شان کنم. بعد از دانشگاه دوباره به نوشتن رو آوردم. درآمدم خیلی کم بود و فقط می خواستم با شرکت در مسابقات داستان نویسی و فیلم نامه نویسی پولی دست و پا کنم تا بتوانم زندگی ام را بگذرانم، که البته هیچ فایده ای نداشت. زمانی دائم شغل عوض می کردم یا، بهتر بگویم، از نردبان ترقی هر کدام را از مشاغل پایین می رفتم، برایم روشن شد هیچ کاری جز نویسندگی بلد نیستم. رمان نویسی تنها قدم منطقی یی بود که می توانستم بردارم. یک سال طول می کشید، ولی پنج سال طول کشید. زمان نوشتن تحت تأثیر کنوت هامسون، لویی فردینان سلین، جان فانته، وودی آلن، توماس برنارد و ریموند چندلر بودم»


کلنل پسیان (و ناسیونالیسم انقلابی در ایران)

استفانی کرونین
ترجمه ی عبدالله کوثری
نشر ماهی
چاپ اول: بهار ۹۴

نام کلنل پسیان برای مورخان ایران آشنا ست و در همه ی نوشته هایی که به استقرار حکومت پهلوی پرداخته اند، اشاراتی به این نام می یابیم. با این همه، اهمیت نقش سیاسی او و ویژگی جنبشی که به رهبری او برپا شد چنان که بایست درک نشده است. با توجه به علاقه ای که نسبت به سایر شخصیت های رادیکال ربع آخر قرن سیزدهم شمسی نشان داده می شود، این بی توجهی مایه ی شگفتی تواند بود. نارضایتی روز افزون از خاندان پهلوی در دهه ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ شمسی زمینه ای مناسب بود برای برداشتن پرده ی فراموشی از چهره هایی که می توانستند پیشگام جنبش مخالفت معرفی شوند.

در پی انقلاب ۱۳۵۷، آن دسته از مبارزان ضد سلطنت پهلوی در اوایل قرن چهاردهم شمسی که شهدای اسلام به شمار می آمدند، مثل میرزا کوچک خان و سید حسن مدرس، به جایگاه والایی می رسیدند و تصویرشان بر تمبر های پست نقش بست و خیابان ها به نام شان شد. اما کلنل پسیان همچنان ناشناخته مانده است و تا کنون کسی در پی آن نبوده که قیام مشهد را در متن تاریخ عمومی آن دوران بگنجاند.


تعلق و تماشا (منتخب یادداشت ها)

محمدعلی سپانلو
انتشارات نیلوفر
چاپ اول: زمستان 93

سپانلو در این کتاب از نخستین برخوردهای قلمی خود با ادبیات و هنر معاصرش از نوجوانی تا روزگار میان سالی نمونه هایی آورده است. چنان که خودش اشاره می کند. بخشی از یادداشت ها و مقالات پیرامون مهم ترین حوادث ادبی و هنری دوران خاصی از حیات کشورمان و بخش دیگری تماشای رویدادها و البته عکس العمل های او نسبت به آنها ست.

نقد های او درباره ی شعر «مرگ ناصری» شاملو و مقاله ی گلشیری با موضوع شاعری و نیز بررسی قدیمی ترین یادداشت یک موبد زرتشتی که از زمان یزدگرد سوم به جا مانده و بحث گروهی از بزرگان ادب ایران حول شعرش، خواندنی است.

به این مجموعه بیفزاییم گزارش دیدارها و مصاحبه های او را با آگاتا کریستی، لویی آراگون و نیز ملاقات مشهورش با خورخه لوئیس بورخس که به سبک خود بورخس نگاشته شده است.